Türk Hukukunda Tenkis Davası

Türk hukukunda, miras hukuku, bireylerin ölümünden sonra varlıklarının nasıl paylaşılacağına dair temel kuralları belirler. Bu çerçevede, mirasçılar arasında mirasın paylaştırılması sırasında bazı dengeleyici tedbirler ve hukuki önlemler alınmaktadır. Tenkis davası, mirasçılar arasında eşitlik ve adaletin sağlanması amacıyla öne çıkan bir dava türüdür. Bu makalede, tenkis davasının ne olduğuna, hangi şartlar altında açılabileceğine ve Türk hukukundaki yerinin ne olduğuna değineceğiz.

Tenkis Davası Nedir?

Tenkis, bir kişinin mirasında yasal olarak belirlenen payları engellenmiş veya kısıtlanmış olan mirasçılar tarafından açılabilen bir dava türüdür. Hukuk dilinde “tenkis”, miras bırakanın, kanunen mirasçılara bırakması gereken yasal payı ihlal etmesi durumunda, bu payların yeniden hesaplanarak, mirasçıya daha fazla pay verilmesini sağlamak amacıyla açılan davadır. Özellikle miras bırakanın yaptığı bir bağış ya da vasiyetname ile bazı mirasçıların hakları zedelenmişse, bu durumda zedelenen hakların geri alınması için tenkis davası açılabilir.

Türk Medeni Kanunu’na göre, mirasçılar, yasal paylarını koruma hakkına sahiptir. Bu paylar, miras bırakanın iradesine rağmen kısıtlanamaz. Ancak, miras bırakanın yaptığı tasarruflar veya kazandırmalar, bu yasal payı aşabilecek şekilde gerçekleştirilmişse, mirasçılar tenkis davası ile bu paylarının yeniden hesaplanmasını isteyebilirler.

Tenkise tabi kazandırmaları ikiye ayırabiliriz:

1-Sağlararası kazandırmalar: Miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalara denir. Örneğin; miras bırakanın bir arkadaşına bir arabasını vermesi. Bu sağlar arası bir kazandırma olacaktır.

2-Ölüme Bağlı Tasarruflar: Miras bırakanın ölümünden sonra hüküm doğuracak emirlerini içeren bir hukuki işlemdir. Ölüme bağlı tasarruflara örnek verecek olursak; vasiyetname, miras sözleşmesi birer ölüme bağlı tasarruftur.

Tenkis davası açma hakkına da sadece saklı paylı mirasçılar sahiptir. Saklı paylı mirasçılar miras bırakanın altsoyu, anne ve babası ve sağ olan eşidir.

Tenkis davasında dava açma süresi önemlidir. Tenkis davası açılması bakımından TMK Madde 571 gereğince iki ayrı süre öngörülmüştür:

  • Mirasçıların saklı paylarının zedelendiği öğrendikleri tarihten itibaren 1 YIL,
  • Her halde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden 10 YIL geçmekle dava hakkı düşer. Bu süreler ancak miras bırakanın ölmesi ile işlemeye başlar.

Tenkis Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Mirasta tenkis davasında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Çünkü tenkis davası malvarlığına ilişkin bir davadır. Malvarlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir.

Tenkis davasında miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesi yetkili mahkemedir.

Sonuç

Türk hukukunda tenkis davası, mirasçılar arasındaki adaleti sağlamaya yönelik önemli bir mekanizma olarak işlemektedir. Miras bırakanın yaptığı tasarruflar, mirasçıların yasal paylarına zarar verdiğinde, bu zarar tenkis davası ile giderilebilir. Tenkis davası, miras hukukunun temel prensipleriyle uyumlu olarak, mirasçılara adil bir paylaşım hakkı sunar.