Türk Hukukunda Muris Muvazaası

Öncelikle belirtmek isteriz ki, muvazaa, tarafların anlaşmak suretiyle iradelerinde bilerek ve isteyerek meydana getirdikleri bir uygunsuzluk halidir. Türk Medeni Kanunu’na göre, muris muvazaası, miras bırakanın malvarlığını, mirasçılardan mal kaçırma amacıyla, gerçekte gizli bir irade ile devretmesi durumudur. Miras bırakanların çeşitli nedenlerle mirasçılarından mal kaçırması söz konusu olabilmektedir. Bu tür işlemler, görünüşte hukuken geçerli olsa da, aslında tarafların gerçek iradesini yansıtmamaktadır. Muris muvazaası, genellikle taşınmaz mal devri, bağış veya satış gibi işlemlerle gerçekleştirilir. Bu işlemler, mirasçılardan mal saklamak amacıyla şeklen geçerli, fakat gerçekte hukuki bir geçerliliği olmayan işlemler olarak ortaya çıkar. Bir örnekle anlatmak gerekirse “Miras bırakanın saklı paylı mirasçıları olan kızlarından mal kaçırmak için evini oğluna bağışladığı halde, tapuda sanki ona satmış gibi işlem yapması” muris muvazaasıdır.

Ancak hukuk ve usul gereğince muvazaalı işlemler geçersiz kabul edilir ve mirasçılar, muvazaalı işlemle devredilen malı geri alabilirler. Miras hakkından yoksun bırakılmış olan saklı pay sahibi olsun ya da olmasın tüm mirasçılar muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil davası açabilirler. Çünkü muris muvazaasında, geçerliliği olmayan bir mal devri söz konusudur ve bu tür işlemler mirasçılar tarafından yargıya taşınarak iptal edilebilir.

Muris muvazaasında, miras bırakanın iradesinin mirasçılardan mal kaçırmak olup olmadığını, her somut olayın durumuna göre detaylı bir inceleme yaparak hakim takdir edecektir. Yapılacak olan yargılama sonucunda mahkemece, yapılan satış işleminde muvazaalı olduğuna dair kanıt oluşması halinde, tapuda gerçekleştirilen satış işlemi iptal edilecektir. 

Muris muvazaasına dayalı olarak tapu iptal ve tescil davası ancak miras bırakanın ölümü sonrasında açılabilir. Mirasçılar tarafından muvazaalı bir şekilde devir yapıldığının miras bırakan hayatta iken öğrenilmiş olsa dahi dava açılabilmesi mümkün olamamaktadır. Muris muvazaası, mirasçılar açısından önemli bir hak ihlali oluşturduğundan, Türk hukukunda bu tür işlemlere karşı güçlü bir koruma sağlanmıştır ve mirasçılar muris muvazaası iddialarını tanık dahil her türlü delille ispat edebilirler. Muris muvazaasının kanıtlanması halinde tapu kaydı miras payı oranında davacı adına kayıt edilecektir.

Muris muvazaasına dayalı olarak açılacak olan davada yetkili ve görevli mahkeme, dava konusu taşınmazın bulunduğu yer Asliye Hukuk Mahkemesidir.